Demonstratie grootschalig watertransport

Op woensdag 26 september verzorgde Brandweer Zeeland, post Olympiaweg, een demonstratie van het grootschalig watertransportsysteem. Dit gebeurde bij Oiltanking in de haven van Gent, een tankopslagbedrijf van vloeibare bulkproducten, zoals petroleumproducten, chemische en plantaardige vloeistoffen. De demonstratie was bedoeld voor medewerkers van Brandweerzone of Hulpverleningszone Centrum in Gent.

Voor Brandweer Zeeland betekende het een goede oefening met zwaar materieel dat niet heel vaak wordt ingezet. De inzet van het blussysteem was voor Oiltanking onderdeel van de beoefening van een serieus incident.

Grensoverschrijdende samenwerking

De demonstratie is een mooi voorbeeld van grensoverschrijdende samenwerking. Tussen VRZ en de Hulpverleningszones aan de landsgrenzen, waaronder Gent, worden de afspraken over samenwerking en de inzet van complementair materieel zoals het grootwatertransport verder uitgediept. In dit specifieke dossier is North Sea Port ook een belangrijke partner.

Willy van der Peijl, medewerker team Vakbekwaamheid VRZ:
De brandweercollega’s in Gent gaan binnenkort een nieuw grootschalig watertransportsysteem aanschaffen. Ze hebben ons verzocht ons systeem te komen demonstreren tijdens de oefening bij Oiltanking.

Binnen VRZ beschikken we over twee van dergelijke systemen, één op de post Olympiaweg (Vlissingen) en één op de post Koegors (het Verbrugge systeem) in Terneuzen. Het blussysteem op de Olympiaweg bestaat uit twee haakarmvoertuigen met een grootvermogen dompelpomp en tweemaal 1 kilometer 12” slangen die op brandweervoertuigen of waterpompen  kunnen worden aangesloten. Daarmee kan een afstand van 2 kilometer worden overbrugd en een capaciteit van 22.000 liter water per minuut worden aangevoerd.

Het grootschalig watertransportsysteem kan worden ingezet bij grote branden in een industriële of havenomgeving, waar een onbeperkte hoeveelheid water aanwezig is. De laatste keer dat het werd ingezet was bij de grote brand bij op- en overslagbedrijf Kloosterboer in Vlissingen-Oost, in juli 2018. Het voordeel van het systeem is dat het veel water ineens kan leveren gedurende langere tijd. Het nadeel ervan is dat met name het opruimen van de lange 12” slangen een zware en tijdrovende klus is. Daar hebben de Belgische collega’s bij geholpen.

Chryso van Renterghem, directeur Pro-actie Brandweerzone Centrum in Gent:
De brandweer van Gent en zeven andere korpsen zijn in 2015 gefuseerd in de Brandweerzone, of officieel de Hulpverleningszone, Centrum (BWZC). Tot die tijd vond er jaarlijks een oefening plaats met ploegen uit Gent, uit de grenskorpsen Zelzate en Assenede en Zeeuwse ploegen uit de grensstreek. De oefening afgelopen week bij Oiltanking kan een nieuw begin zijn van een intensere samenwerking tussen VRZ en BWZC.

Terugkijkend op de oefening kunnen we stellen dat er uit een oefening altijd verbeterpunten komen, maar de samenwerking tussen het bedrijf en de twee brandweerzones verliep in een zeer constructieve sfeer. Zowel op het terrein als in het crisiscomité van Oiltanking stonden leidinggevenden van het bedrijf en de twee brandweerzones in nauw contact met elkaar. Voor BWZC waren vooral collega’s aanwezig uit Zelzate en van de Gentse posten. We kunnen gerust stellen dat onze oefendoelen werden behaald, namelijk een goede communicatie tussen bedrijf en brandweer, samenwerking op het terrein met de bedrijfsbrandweer van Oiltanking, samenwerking tussen de Vlaamse en Zeeuwse ploegen en kennismaking met echt grootwatertransport.

BWZC kent net als de brandweer in Nederland de wettelijke verplichting regelmatig te oefenen met bedrijven die actief zijn op het gebied van de behandeling, productie, het gebruik of de opslag van gevaarlijke stoffen. Voorbeelden van dergelijke bedrijven zijn olieraffinaderijen of –depots, chemische of petrochemische fabrieken en opslagplaatsen voor explosieve stoffen. In Nederland heet dit BRZO-bedrijven, in België Seveso-bedrijven.

Mocht zich nu een grote een brand of een incident voordoen in onze regio, waaronder het havengebied van Gent, dan kunnen we assistentie vragen van andere brandweerzones, van de Civiele Bescherming, maar ook  van sleepboten die voorzien zijn van een blussysteem. De haven van Gent beschikt over een eigen blusboot, maar die is verouderd en zal niet worden vervangen.

Daarom is besloten over te gaan op de aanschaf van een grootwatertransportsysteem, dat een grote hoeveelheid water kan verpompen over minstens drie kilometer afstand. Woensdag hebben we een oefening bij Oiltanking gecombineerd met een demonstratie van het systeem van VRZ. Vanuit BWZC waren hierbij 22 personen aanwezig, waaronder instructeurs die later de opleidingen gaan verzorgen voor de ploegen die met ons systeem gaan werken. Het blussysteem wordt ingezet in het Vlaamse deel van North Sea Port, maar ook in de rest van het grondgebied. Brandweerzone Centrum omvat momenteel 18 Belgische gemeenten met circa 525.000 inwoners.

Oiltanking, Geert Heye, HSSE-manager:
Oiltanking Ghent (OTG) is een tankopslagbedrijf met een totale capaciteit voor opslag van vloeibare producten in bulk van ca. 1.000.000 m³. Onze terminal omvat zo’n honderd tanks, in grootte variërend tussen de 5 en de 55.000 m³. Bij Oiltanking Ghent werken 80 mensen.

Afgelopen woensdag werd bij Oiltanking Ghent een fictief incident gesimuleerd waarbij initieel ca. 10m³ jetfuel vrijkwam naast een tank van 55.000 m³. Dit escaleerde initieel in een (beperkte) plasbrand die vervolgens aanleiding gaf tot een tankbrand. Zowel de plas- als de tankbrand genereerden warmtestraling die interventie sterk bemoeilijkten. Dit scenario veronderstelde ondersteuning van de hulpdiensten en een volledige evacuatie van de terminal.

De hulpdiensten werden onmiddellijk gealarmeerd. De vaste brandbestrijdingsinstallatie van OTG werd succesvol geactiveerd door het eigen interventieteam. Op één van de tanks werd verondersteld dat de vaste koeling defect was, waardoor een uitgebreide interventie met mobiele middelen noodzakelijk was. De mobiele middelen (twee grote monitoren van ca. 10.000 l/min) werden aangebracht door Brandweer Zeeland, met ondersteuning van de Brandweerzone Centrum.

Elk van de drie belangrijkste oefendoelstellingen werd in grote mate bereikt. Er werd een goede communicatie en samenwerking tussen Oiltanking en de brandweerdiensten tot stand gebracht. Er is nog verbetering mogelijk m.b.t. de opvang en begeleiding van de hulpdiensten. De grote mobiele monitoren zijn succesvol ingezet en blijken een alternatief voor tankkoeling bij faling van de vaste sprinklerinstallaties, mits een doordachte opstelling ervan. De evacuatie van de terminal verliep goed. De telling op basis van de musterlijsten (presentielijsten) is echter tijdrovend en vraagt veel inspanning.

Brandbestrijding bij Oiltanking Ghent

Ten behoeve van brandbestrijding beschikt OTG over vaste en mobiele brandbestrijdingsmiddelen. Ondergronds loopt parallel een ringvormig bluswater- en schuimnet onder de hele terminal door. Het bluswaternet kan alternatief worden gevoed door de hulpdiensten via aansluitingen op onze steigers. Het schuimnet is gevuld met ca. 20 m³ schuimvormend middel en de voeding gebeurt vanuit een tank met nogmaals 20 m³ schuimvoorraad of alternatief via extra aansluitingen ter hoogte van de schuimpompen en de collectoren. Op het bluswater- en schuimnet zijn collectoren, monitoren en hydranten aangesloten. Vanaf de collectoren vertrekken bovengrondse bluswater- en schuimleidingen naar de tanks waarin licht ontvlambare producten opgeslagen worden. De overige tanks kunnen worden voorzien van bluswater of schuim via monitoren, hydranten en mobiele eigen middelen. OTG beschikt qua mobiele middelen onder andere over een interventiewagen en mobiele monitoren met beperkte schuimvoorraad.

Als zich een incident voordoet

Organisatorisch beschikt Oiltanking Ghent over een Interventieteam en een Crisisteam. Het Interventieteam bestaat uit de aanwezige operatoren (24/7), die onder meer opgeleid zijn om een eerste interventie te kunnen uitvoeren bij brand. Dit team kan volgens noodzaak worden aangevuld met hulpverleners, techniekers, tellers, et cetera.  

Het crisisteam bestaat uit vijf rollen die in een wachtdienst (24/7) fungeren. De kerntaken van het crisisteam zijn het coördineren van de interventie op het terrein, het evalueren van de interventietactiek, het formuleren van alternatieve bestrijdingsmogelijkheden, mediamanagement, personeelszorg, communicatie met stakeholders, het beschermen van de reputatie van ons bedrijf en het nemen van beleidsmatige beslissingen. Het crisisteam kan volgens noodzaak worden aangevuld met interne deskundigen, ondersteunende diensten en/of externe partijen.

Foto’s: Marc Blanchaert van Brandweerzone Centrum

Oiltanking Gent